Cümlede Anlam

Cümlede anlam konularında en çok karıştırılan iki başlık neden-sonuç ve amaç-sonuç cümleleridir. Neden-sonuç cümlelerinde eylemin nedeni de sonucu da gerçekleşmiştir. Amaç-sonuç cümlelerinde ise eylemin yapılış amacı bellidir ancak sonucun gerçekleşip gerçekleşmediği henüz net değildir. Bu iki türü ayırt etmek için cümlede yer alan 'için' veya 'diye' kelimelerinin yerine 'amacıyla' kelimesini getirin. Cümle anlamlı oluyorsa amaç-sonuç, olmuyorsa neden-sonuç cümlesidir.

KPSS'de sıklıkla karşımıza çıkan dört kavrama dikkat edilmelidir: Yakınma, sitem, hayıflanma ve pişmanlık. Yakınma, bir durumdan duyulan rahatsızlığı başkalarına anlatmaktır. Sitem, bu rahatsızlığı ve kırgınlığı kişinin doğrudan kendi yüzüne söylemektir. Pişmanlık, kişinin yaptığı bir işten duyduğu üzüntüyü ifade eder. Hayıflanma ise kişinin zamanında yapmadığı işler veya kaçırdığı fırsatlar için duyduğu üzüntüdür.

Soru: 'Yazarın beklenen son romanı da öncekiler gibi eleştirmenlerden tam not aldı.' cümlesinden kesin olarak çıkarılabilecek yargı nedir? Çözüm: Kesin yargı sorularında 'de, daha, en, ilk, son' gibi anahtar sözcüklere dikkat edilmelidir. 'Son romanı da' ifadesi yazarın daha önce de romanları olduğunu ve 'öncekiler gibi' ifadesi bu romanların da tam not aldığını kesin olarak kanıtlar. Bu tür sorularda metne kesinlikle kendi kişisel yorumunuzu veya genel kültürünüzü katmamalısınız.

Soru: Aşağıdakilerden hangisi bir üslup (biçem) cümlesidir? A) Sanatçı eserinde Anadolu insanının çektiği zorlukları işliyor. B) Şair, şiirlerinde süslü ve ağır bir dil kullanarak okuru yoruyor. Çözüm: A seçeneği yazarın 'ne anlattığına' odaklandığı için bir içerik (muhteva) cümlesidir. B seçeneğinde ise yazarın kelime seçimi ve dili, yani 'nasıl anlattığı' vurgulanmıştır. Bu nedenle dil ve anlatım özelliklerini barındıran B seçeneği bir üslup cümlesidir.

Küçümseme ve azımsama kavramlarını birbirine karıştırmayın. Küçümseme, bir kişiyi, olayı veya durumu hor görmek, ona değer vermemektir (Örn: Bu kadar çalışmayla mı memur olacaksın?). Azımsama ise bir şeyin miktarını veya sayısını yetersiz bulmaktır (Örn: Bu kadarcık maaşla ay sonu nasıl gelir?). Sayısal yetersizlik varsa azımsama, niteliksel hor görme varsa küçümseme vardır.