İdare Hukuku

İdari fonksiyon, devletin yasama ve yargı organları ile yürütmenin salt siyasal nitelikteki işlemleri dışında kalan görevlerini kapsar. Bu fonksiyonun temel amacı her zaman kamu yararını sağlamaktır. İdari fonksiyonun konusu kamu hizmetleridir ve bu hizmetler kamu gücü kullanılarak yerine getirilir. İdare, görevlerini yerine getirirken üstün ve ayrıcalıklı yetkilere sahiptir. İdari fonksiyon sürekli bir devlet faaliyetidir ve idare harekete geçmek için kural olarak ilgililerin talebine ihtiyaç duymaz, kendiliğinden yani resen harekete geçer.

İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür. İdarenin bütünlüğü, hiyerarşi ve idari vesayet olmak üzere iki temel hukuki araç ile sağlanır. Hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içinde yer alan ast ve üst arasındaki emir ve denetim bağıdır. İdari vesayet ise, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerinde sahip olduğu anayasal bir denetim yetkisidir.

Soru: Merkezden yönetimin sakıncalarını hafifletmek amacıyla, taşradaki en büyük mülki idare amirine merkeze danışmadan merkez adına karar alma yetkisi tanınmasına ne ad verilir? Çözüm: Merkezden yönetimin sakıncalarını gidermek için sadece valilere tanınan, merkeze danışmadan merkez adına karar alma yetkisine yetki genişliği denir. Doğru cevap C) Yetki Genişliğidir.

Soru: İçişleri Bakanlığı ile Ankara Büyükşehir Belediyesi arasındaki hukuki denetim ilişkisi nedir? Çözüm: İçişleri Bakanlığı devlet kamu tüzel kişiliğini temsil ederken, Ankara Büyükşehir Belediyesi ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. İki ayrı kamu tüzel kişiliği arasındaki denetim ilişkisi idari vesayettir. Doğru cevap B) İdari Vesayettir.

KPSS'de hiyerarşi ve idari vesayet ayrımı çok sık sorulur. En temel kural: Eğer denetleyen ve denetlenen idareler aynı kamu tüzel kişiliği içindeyse aralarındaki ilişki hiyerarşidir. Eğer iki idarenin ayrı ayrı kamu tüzel kişilikleri varsa aralarındaki denetim ilişkisi idari vesayettir. Ayrıca hiyerarşik amir astının yerine geçerek işlem yapamaz, buna ikame yasağı denir.